Erdoğan 'yargı reformu'nu açıkladı: Savcıların yetkileri genişletilecek

AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan Saray'da yaptıığı konuşmada yargıda yapılacak 'reform'ları anlattı. Erdoğan'ın açıklamasına göre, savcıların takdir yetkileri genişletilecek. Bu çerçevede bazı suçlara yönelik soruşturmalar, fail ile savcı arasında anlaşmayla sonlandırılabilecek.

Erdoğan'yargı reformu'nu açıkladı: Savcıların yetkileri genişletilecek

AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Saray’da düzenlenen ‘Yargı Reformu Stratejisi Programı’na adalet alanında yeni dönemde yapılacak değişiklik hedeflerini anlattı.

Erdoğan’ın konuşmasının satırbaşları şöyle:

“Adalet mülkün temelidir diyerek devleti adalet üzerinde yaşatan bir medeniyetin temsilcisi olarak bu mesele bizim önceliklerimiz arasında ilk sırada yer almıştır. 2002 yılında Türkiye’yi eğitim, sağlık, adalet, emniyet üzerinde yükselteceğimizin sözünü vermiştik. 17 yılda en büyük yatırımları bu alanlarda yaptığımızı, gerçekleştirdiğimizi görüyoruz.

Reform belgesinde yer alan kimi uygulamaları hayata geçirmeye başladık. Adalet akademisi, nöbetçi noterlik, hakim ve savcılığın uyacağı kurallar bunların bir kısmıdır. Diğer başlıkların uygulamaya geçirilmesini de bizzat yakından takip edeceğiz.

Türkiye’nin AB üyeliği sürecindeki en büyük kazanımlarından birisi de reform paketlerini geliştirmiş olmasıdır. Reformlar konusundaki kararlığımızı Ankara Kriterleri yapar diyerek devam etmiştik. Bu reformları AB istediği için değil, milletimin ihtiyacı olduğu için sahip çıkıyoruz. Bu belgenin hazırlığında da AB kriterleri gözetilmiş olmakla birlikte ülkemizin demokrasi, adalet ve insan hakları talepleri göz önüne alınmıştır.

KANUNİ’DEN SÖZ ETTİ

Ecdadımız yüreğinin ve bileğinin gücüyle ele geçirdiği coğrafyaları adaletle yönetmiştir. Kanuni Sultan Süleyman bunun için ‘Kılıcın yapamadığını adalet yapar’ der. Yeni nesillere bırakacağımız en büyük miras da bu anlayış olacaktır. Her alanda kendi medeniyetimizin kodlarına, adalet anlayışına göre hareket etmeyi bıraktığımız gün kaybettiğimiz gün olacaktır.

Bugün Türkiye ayaktaysa özellikle değerlerine karşı hassasiyetine borçludur. Elbette eksiklerimiz var. Her şeye rağmen kendi medeniyetimize, kültürümüze olan bağları muhafaza ediyoruz. Biz de kaybettiğimiz değerlerimizi kendi içimizde bulacağız. Bu reformlar da bize ışık tutacaktır.

Yargı Reformu Stratejisi Belgesi, eskiden beri devam eden reformların güncellenmesiyle ortaya çıkmıştır. Amacımız tüm kurumlarımızın mülkiyet hakkına, seyahat hürriyetine, özgürlükleri kısıtlayan tüm uygulamalara karşı duyarlı olmasını sağlamaktır. Uygulamadaki aksaklıkları çözmekte kararlıyız. Bunun için ayrı ayrı çalışmalar yürütüyoruz.

‘AB SÜRECİNE BAĞLILIK’ MESAJI

Bu reform belgesiyle bize verilen sözler tutulmuyorsa da AB sürecine bağlılığımızı da ifade etmiş oluyoruz. Müzakere sürecinin bir an önce tamamlanmasının bizim gibi AB için de önem taşıdığına inanıyoruz. Yargı Reformu Strateji Belgelisini de yargı bağımsızlığının geliştirilmesi, hukukun güçlendirilmesi, makul sürede yargılanma hakkının gözetilmesi çerçevesinde hazırladık. İki temel perspektif 256 faaliyet bulunuyor. Her bir başlık uzun çalışmaların, emeklerin ürünüdür.

Burada belgedeki perspektif, amaç, faaliyetleri ana hatlarıyla ifade etmek istiyorum.

Yargı Reformu Strateji Belgesi iki temel anlayış üzerine oturuyor. Biri hak ve özgürlüklerdir. Demokrasinin güçlendirilmesi, hak ve özgürlüklerin geliştirilmesi hedefi vardır. 2002 yılından itibaren Türkiye’nin önceliklerini bu başlıklar altına almaya gayret ettik. İfade özgürlüğünü demokrasinin en önemli şartı olarak görüyoruz. Anayasa başta olmak üzere köklü değişiklikler yaptık.

Türkiye işkence kötü muameleye 0 tolerans anlayışını benimsemiştir. Bu iddialar artık geride kalmıştır. Bu kazanımları korumakta kararlıyız. Tutuklamaya yönelik yeni adımlar atıyoruz. Tutuklama tedbiri ölçülü uygulanacak. İnternet üzerinden ifade özgürlüğü yeni tartışma haline gelmiştir. Bu konuda da yeni yaklaşımlar geliştirdik. Adil yargılanma hakkı gibi birçok konuda önemli yenilikler getiriyoruz.

İkinci temel perspektif adalet sisteminin işleyişidir. Adil yargılanma hakkının korunmasını hedefliyoruz. Adalet hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması önceliklerimiz arasında olacak. Adliyede vatandaşların işlerinin kolaylaştırmasına yönelik hedefler belirledik.

İNTERNET SANSÜRÜNDE ‘İYİLEŞTİRME’

Hak ve özgürlüklere ilişkin standartların geliştirilmesine yönelik mevzuat paketleri hazırlıyoruz. Bu konudaki davalarda kanun yolu güvencesinin artırılmasını sağlayacağız. İfade özgürlüğüne ilişkin kararların istinaf aşamasından sonra Yargıtay tarafından incelenmesini sağlayacağız. Tutuksuz yargılamayı asıl yöntem olarak görüyoruz. Bu sürelerin soruşturma ve kovuşturma için ayrı ayrı düzenlemeyi ele alıyoruz. Bir internet sitesinin tamamına değil, belli sayfanın erişiminin engellenmesine yönelik çalışmalar yapacağız.

HAKİM VE SAVCILARA ‘COĞRAFİ TEMİNAT’

Hakim ve savcılar için coğrafi teminat getiriyoruz. Coğrafi teminat hakim ve savcıların isteği olmaksızın başka yere tayin edilememesi anlamına geliyor. Mesleki teminatlarının güçlendirilmesi hedefliyoruz. Mülakat kurulunda HSK ile yüksek mahkemelerden temsilciler bulundurulmasını amaçlıyoruz. Hakimler ve savcılar hakkında disiplin prosedürlerini yeniliyoruz. Hakimler ve savcılar kanundaki cezalarla ilgili tartışmaları ortadan kaldırıyoruz. Disiplin cezalarını da yeniden belirliyoruz. 2010 yılında yapılan Anayasa değişikliğindeki ihraç kararına ilişkin yargı yolu açılmıştı.

FAKÜLTE EĞİTİMİ 5 YILA ÇIKACAK

Reform belgemizin üçüncü amaç başlığı insan kaynaklarının nitelik ve niceliğinin artırmasıdır. Hukuk fakültelerinin eğitim süresi ve başarı ölçütünü yeniden belirliyoruz. Eğitim süresinin 5 yıla çıkarılması, kontenjanın azaltılması gibi düzenlemeler planlıyoruz. ÖSYM tarafından yapılacak sınavda belli puan alanlar avukatlık stajına başlayabilecek. Hakim, savcı ve noter olabilmek için de özel meslek sınavlarına girilmesi gerekecek. Devlet ve vakıf üniversitelerini kalite ekseninde otokontrole sevk etmeyi planlıyoruz.

Hakim ve savcı yardımcılığı müessesinin getiriliyor olması başka bir yeniliktir. Mezun olanlar önce yardımcı olacaklar, ardından yeni bir sınavla mesleğe geçecekler. Mesleğe kabuller yardımcılar arasından yapılacak.

Dördüncü amaç başlığı performanstır. HSK bünyesinden performans ölçüm ve takip merkezi kuruyoruz. Uzun süren davalar bu sistemle takip edilecektir. Gerekiyorsa yargı bağımsızlığına halel getirilmeden uzama sebeplerinin çözümü sağlanacak. Uzun süren soruşturma ve davaları takip etmek için 2019 başı itibariyle başlamıştık. Makul sürede yargılanma hakkı için mahkeme ve savcılıklar için farklı performans kriterleri oluşturacağız.

MAHKEMELERDE 7/24 NÖBET

İstinaf mahkemelerini güçlendiriyoruz. 11 istinaf mahkemesi bulunuyor. Önümüzdeki dönemde 4 bölge adliye mahkemesi daha faaliyete geçecektir. Yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın beyanlarının alınabilmesi ve dilekçe sunabilmesi sağlanacak. Mahkeme nöbet sistemini geliştirerek 24 saat esasıyla hizmet vermesini planlıyoruz. Yurtdışında yaşayan vatandaşlarımız yabancı ülke tarafından verilen kararlarla ilgili önemli sorunlar yaşayabiliyor. Yurtdışındaki vatandaşlarımızın da sıkıntılarını çözüyoruz.

Beşinci amaç başlığı savunma hakkının etkin kullanımının sağlanmasıdır. Savunma hakkı ayrı bir amaç başlığı altında düzenlenmiş bulunmakta. Avukatların bilgi ve belge temini için yetkilerini geliştiriyoruz. Kira ve eser başta olmak üzere belirli değerin üzerindeki bazı sözleşmelerin, bağış ve ölüm gibi işlemlerin avukat yardımıyla hazırlanması zorunlu olacak. Avukatlık hizmetlerinin vergilendirilmesi konusundan iyileştirici düzenlemeler yapıyoruz. Çocuk mahkemelerindeki uyuşmazlıklarda olduğu gibi aile hukukunda da avukatlık ücreti vekaleti bedelini indiriyoruz.

AVUKATLARA YEŞİL PASAPORT

Maaş ve özlük haklarının yetersiz olması nedeniyle kamuda nitelikli avukat çalıştırmak güç oluyor. Kamuda görev yapan avukatlarla ilgili sorunları çözüyoruz. Türk avukatlık camiası uluslararasında faaliyet gösterecek şekilde hızlı bir girişim içindedir. Avukatların mesleki kariyeri gelişiyor. Avukatlara da yeşil pasaport hakkı vererek uluslararası faaliyetlerini kolaylaştırmayı hedefliyoruz.

Altıncı başlık adalete erişimin kolaylaştırılması. Sürelerin farklı olması karışıklıklara neden olmuyor, mağduriyetlere de yol açıyor. Görevsizlik ve yetkisizlik nedeniyle bozma kararı verilme oranı oldukça yüksektir. Bu durum yargılama sürecini uzatıyor. Tanıklık uygulaması, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına doğrudan etki eden yöntemdir. Tanıklığı zorlaştıran uygulama ve yaklaşımların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma yapılacak.

SAVCILARIN YETKİLERİ GENİŞLETİLECEK

Yargı Reformu Strateji Belgesi, “Ceza adaleti sisteminin etkinliğinin artırılması” amacı doğrultusunda yapılacak önemli düzenlemelere yer veriyor. Bu çerçevede, Cumhuriyet savcılarının takdir yetkileri genişletilecek. Bazı fiillere yönelik soruşturmalar fail ile savcı arasında anlaşmayla sonlandırılabilecek. Soruşturmaların kalitesinin artırılması için hukuk fakültesi mezunları adli kollukta istihdam edilecek. Ön ödeme ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi müesseselerinin uygulama alanı genişletilecek. İddianamenin iadesi müessesesinin kapsamı artırılacak. Mevzuatta suç olarak düzenlenen bazı fiiller idari yaptırıma dönüştürülecek. Takibi şikayete bağlı suçların kapsamı genişletilecek. Bazı basit fiillere ilişkin süreçlerin kısaltılması için yeni bir usul getirilecek.

15 YAŞINDAN KÜÇÜKLERE ÖZEL UYGULAMA

Bazı ağır suçlar hariç olmak üzere 15 yaşından küçüklerin ilk defa işledikleri fiillerin soruşturma ve kovuşturmaya konu edilmeden çocuklara özgü koruma mekanizmaları içerisinde değerlendirilmesi sağlanacak. Suça sürüklenen çocuklara özgü kamu davasının açılmasının ertelenmesi modeli geliştirilecek. Adli Görüşme Odaları ülke geneline yaygınlaştırılacak. Şiddet içermeyen bazı suçlardan hükümlü yaşlı, hamile ve çocukların cezalarının, elektronik izleme merkezi aracılığıyla evde infazına imkan tanınacak.

UYUŞMAZLIKLARA ‘DOSTANE’ ÇÖZÜMLER

Yargı Reformu Strateji Belgesi, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin yaygınlaştırılmasını öngörüyor. Bu çerçevede, cezada uzlaştırmanın kapsamı genişletilecek. Şiddet içermeyen uyuşmazlıklarda mahkeme temelli aile arabuluculuğu uygulaması getirilecek. Tüketici uyuşmazlıkları gibi alanlarda arabulucuya başvuru dava şartı olacak.