Kültür Sanat

Haydarpaşa'nın altından 'Khalkedon' şehrinin kalıntıları çıktı

Hızlı Tren Projesi kapsamında Tarihi Haydarpaşa Garı’nın peronlarında rayların iyileştirmesi çalışmalarında İstanbul’un tarihine ışık tutacak yeni buluntular ortaya çıkarıldı.

Tarihi Haydarpaşa Garı’nın peronlarında rayların iyileştirmesi çalışmaları sırasında Khalkedon (Kadıköy) şehrine ait sur duvarları veya antik limanın mendireği bulundu. 3 metre genişliğinde ve yaklaşık 4 metre derinliğindeki duvarın özgün yapısı ve kesme taşlarla örülü olması bu iki ihtimali güçlendiriyor. Duvarın ucu bucağı ise henüz belli değil. Kazılar 20 arkeolog ve 400 işçi ile yürütülüyor.

Hürriyet‘ten Ömer Erbil’in haberine göre, Hızlı Tren Projesi kapsamında Tarihi Haydarpaşa Garı’nın peronlarında rayların iyileştirmesi çalışmalarında İstanbul’un tarihine ışık tutacak yepyeni buluntular ortaya çıkarıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından desteklenen arkeolojik kazılarda yeni keşifler yapıldı. Antik kaynaklarda belirtilen Khalkedon (Kadıköy) şehrine ait sur duvarları veya antik limanın mendireği tespit edildi. 3 metre genişliğinde ve yaklaşık 4 metre derinliğindeki duvarın özgün yapısı ve kesme taşlarla örülü olması bu iki ihtimali güçlendiriyor.

300 DÖNÜM ALAN

Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı İstanbul Arkeoloji Müzesi tarafından peron araları ve çevresinde yapılan kazılarda Osmanlı, Roma, erken ve geç Bizans dönemi yapı temellerine rastlandı. 5 Numaralı Koruma Kurulu kararları doğrultusunda başlatılan, 300 dönümlük alandaki arkeolojik kazıları, 400 işçi ve 20 arkeolog yürütüyor. Kalıntıların belgeleme çalışmaları sürüyor. Kalıntılar proje kodunun altında kaldığından üstleri jeotekstil malzemelerle örtülüp yerinde koruma sağlanacak.

ANTİK KADIKÖY

Kadıköy’ün antik dönemdeki ismi Khalkedon olduğu biliniyor. (Khalkedon’un M.Ö 685 yılında kurulduğunu Megabasuz adlı Pers yazarı söyler. Bu genel kabuldür.) Antik kaynaklarda tapınakları, limanı, surlarından bahsedilse de günümüze ulaşan bir yapı henüz bulunmadı. Bu nedenle Kadıköy’ün pek çok yerindeki hafriyat çalışmalarında antik kente ait lahit, mimari temeller, mezarlara rastlandı. Khalkedon adına basılan sikkeler bulundu. Tarihi gar binasının da yer aldığı Haydarpaşa Çayırı olarak nitelendirilen alanda arkeologlar, Bizans’ın yazlık sarayı ve Kadıköy Konsili’nin toplandığı Sainte Euphemie Kilisesi’nin bulunma ihtimalinden söz ediyor. Rayların altında yapılan kazı çalışmalarında iki farklı yapı arkeologları o yönde araştırmaya itti. Helenistik döneme tarihlenen düzgün taşlardan yapılmış, üstünde metal kenetler bulunan bir platform diğer mimari buluntulardan farklıydı. Bu platformun bir tapınağa ya da büyük bir kiliseye ait olabilme ihtimali üzerinde duruluyor. Antik dönem platformunun sadece 2 metrelik uç kısmı ortaya çıkarıldı. Kalan kısım peronun altında kalıyor.

1882’DE MENDİREK

Diğer farklı mimari yapı ise kesme taşlardan, sandık duvar tekniğinde düzenli olarak sıralanmış bir duvardı. 3 metre genişliğinde ve 4 metre derinliğindeki duvarın henüz ucu bucağı belli değil. Arkeologlar şimdilik temkinli konuşuyor. Ancak buluntuların Khalkedon antik kentine ait sur duvarları ya da antik limanın mendireği olabileceği konusunda fikir birliği yapıyorlar. Bağdat Demiryolu inşaatı sırasında demiryolu çalışmalarında görevli bir mühendis olan J. Miliopulos’un 1882 yılındaki Haydarpaşa Çayırı raporuna göre antik dönemden kalma limanın İngiliz mezarlığının bitiminden denize doğru uzanan, 400 metre uzunluğunda bir mendireği bulunuyor. Ancak bu değerlendirmenin ne kadar doğru olduğu henüz belli değil. Arkeologlar yapının sur duvarları olma ihtimali üzerinde de duruyor. Hangisinin doğru olduğu kazılar genişledikçe netlik kazanacak.

Yukarı